Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

EΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο καρκίνος γενικά είναι μία νόσος πολύ συχνή στην εποχή μας.

Αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες. Πρώτον, στο ότι έχει αυξηθεί σημαντικά ο μέσος όρος ζωής των ανθρώπων και επομένως αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου και δεύτερον, γιατί η αλματώδης πρόοδος της επιστήμης έχει βοηθήσει στη διάγνωσή της.

Ο ογκολογικός ασθενής σήμερα ιάται σε πολύ μεγάλο βαθμό. Σε κάποιες περιπτώσεις η νόσος μεταπίπτει σε χρονιότητα και αντιμετωπίζεται με τη νέα τεχνολογία και με σύγχρονα χημειοθεραπευτικά φάρμακα.

Ο ΒΙΟΤΥΠΟΣ τα τελευταία χρόνια, θέλοντας να βοηθήσει αποτελεσματικά τον ογκολογικό ασθενή, έχει εγκαταστήσει στα εργαστήριά του ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει στην Ιατρική Βιοτεχνολογία, έτσι ώστε να τίθεται άμεσα η σωστή διάγνωση. Επίσης, στα Βιοπαθολογικά εργαστήρια που έχουν διαπίστευση εργαστηρίου κατά ISO15189 πραγματοποιείται μεγάλο εύρος ειδικών εξετάσεων για τον ογκολογικό ασθενή.

Στα πλαίσια αυτά, ο ΒΙΟΤΥΠΟΣ από 1η Μαΐου έχει επίσημη συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έδρα αναλυτικής Χημείας για την πραγματοποίηση πολύ ειδικών και πρωτοποριακών εξετάσεων, όπως είναι η υγρή βιοψία, κ.ά.. Οι διαγνωστικές αυτές εξετάσεις θα βοηθήσουν κάθε εξεταζόμενο που το έχει ανάγκη, όπως επίσης και τον ογκολόγο που τον παρακολουθεί για τη σωστή θεραπεία της νόσου. Οι ακτινοδιαγνώστες του Βιότυπου είναι υψηλού κύρους με εμπειρία στη σύγκριση των αποτελεσμάτων και στη σταδιοποίηση των όγκων.

Στο παρόν έντυπο περιγράφεται αδρά η νέα τεχνολογία (μαγνητικός, αξονικός τομογράφος κ.ά.) και παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες των εργαστηρίων του ΒΙΟΤΥΠΟΥ, ώστε να ενημερώσουν τον κλινικό ιατρό (ογκολόγο), καθώς και κάθε εξειδικευμένο ιατρό που συμμετέχει στην αντιμετώπιση του ογκολογικού ασθενή.

 

Με εκτίμηση,

Γεώργιος Χρονάς, MD PhD Ιατρός - Βιοπαθολόγος

 

 

ΤΜΗΜΑΤΑ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ

Στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο ΒΙΟΤΥΠΟΣ, στις μονάδες Χαλανδρίου, Μελισσίων, Πεύκης, Χολαργού, Ζωγράφου, Παγκρατίου, Γαλατσίου, Αιγάλεω και Ιλίου εγκαταστάθηκαν υπερσύγχρονοι Μαγνητικοί Τομογράφοι τελευταίας τεχνολογίας της εταιρείας SIEMENS (MAGNETOM AERA ECO, MAGNETOM SEMPRA) 48 καναλιών ευρείας διατομής καθώς και της εταιρείας General Electric (GE SIGNA HDxt).

Πρόκειται για ευρύστομα μηχανήματα ειδικού σχεδιασμού, σαν ανοιχτού τύπου (το βάθος του πηνίου είναι εξαιρετικά μικρό), ιδανικά για κλειστοφοβικούς αλλά και για κάθε σωματότυπου ασθενείς με ανοχή εξεταστικής τράπεζας έως 160 κιλά. Από πλευράς λογισμικού έχουν ενσωμα τωθεί τα πλέον ενημερωμένα συστήματα που εγγυώνται εξαιρετική ποιότητα και ταχύτητα στην εφαρμογή των πρωτοκόλλων με ιδιαίτερη σταθερότητα όσον αφορά στην αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Οι συγκεκριμένες καινοτομίες έχουν καταστήσει εφικτή την διεύρυνση των παρεχόμενων ιατρικών-διαγνωστικών υπηρεσιών MRI προκειμένου να ανταποκριθούν στις διαρκώς αυξα νόμενες κλινικές απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής, επεκτείνοντάς τες σε νέες ομάδες ασθενών.

 

 

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΑ ΣΤΟΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟ ΑΣΘΕΝΗ

Έχει αναγνωρισθεί η εξαιρετικά μεγάλη συνεισφορά της μαγνητικής τομογραφίας στην ογκολογική απεικόνιση που αφορά στον εντοπισμό, στην σταδιοποίηση των βλαβών καθώς και στη μεταθεραπευτική παρακολού θηση με μεγάλη ακρίβεια. Δεδομένου ότι ένας διαρκώς αυξανόμενος αριθμός μελετών συγκλίνει στο ότι οι περισσότερες μορφές καρκίνου αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά εφόσον ανιχνευθούν έγκαιρα, ιδιαίτερα η τακτική απεικονιστική παρακολούθηση θεωρείται θεμελιώδης προϋπόθεση για την καταπολέμηση της νόσου, ιδιαίτερα στις πληθυσμιακές ομάδες υψηλού κινδύνου ανάπτυξης κακοήθειας.

 

Χρησιμοποιούνται λειτουργικές τεχνικές όπως:

  • Διάχυση (DWI)
  • Αιματική διήθηση (perfusion)
  • Φασματοσκοπία (spectroscopy)

 

Είναι εφικτή η ολοσωματική εξέταση με εικόνες διάχυσης για την εκτίμηση της επέκτασης της κακοήθειας (WHOLE BODY DIFFUSION MRI).

 

 

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΑΝΩ ΚΟΙΛΙΑΣ-ΚΑΤΩ ΚΟΙΛΙΑΣ-ΠΕΠΤΙΚΟΥ

Στο παρελθόν η απεικόνιση του σώματος με την μαγνητική τομογραφία (Body MRI) υπόκειντο σε κάποιους περιορισμούς. Με τους νέας γενιάς μαγνητικούς τομογράφους οι περιορισμοί έχουν ξεπεραστεί σε σημαντικό βαθμό.

Ιδιαίτερα όσον αφορά στους ογκολογικούς ασθενείς, η συνεισφορά των ειδικών πρωτοκόλλων MRI στην σταδιοποίηση επιθετικών μορφών καρκίνου (π.χ. παχέος εντέρου, παγκρέατος) είναι αδιαμφισβήτητη και σε συνδυασμό με τον έλεγχο μεταστάσεων έχει οδηγήσει σε σημαντική βελτίωση της στόχευσης και της αποτελεσματικότητας των προεπεμβατικών σχεδιασμών και της θεραπευτικής αγωγής, συμβάλλοντας στην μείωση της θνησιμότητας και στην αξιοσημείωτη βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης των ασθενών κατά τα τελευταία χρόνια.

Γενικότερα, είναι εφικτός ο εντοπισμός και ο χαρακτηρισμός εστιακών αλλοιώσεων και βλαβών, με γρήγορα και αναπαραγώγιμα αποτελέσματα σε μικρό χρόνο, η λειτουργική απεικόνιση (εικόνες διάχυσης), ο περιορισμός των artifacts, ενώ παράλληλα υπάρχουν διαθέσιμα πρωτόκολλα για ειδικές κατηγορίες ασθενών (π.χ. ηλικιωμένους) που δεν μπορούν να συνεργαστούν στις αναπνοές.

 

Πραγματοποιούνται επιπρόσθετα ειδικές τεχνικές όπως:

  • Μαγνητική Χολαγγειοπαγκρεατογραφία (MRCP)
  • Μαγνητική εντερογραφία
  • Πρωτόκολλο Ορθού
  • Ποσοτικοποίηση λίπους

 

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΑΝΩ ΚΟΙΛΙΑΣ-ΚΑΤΩ ΚΟΙΛΙΑΣ-ΠΕΠΤΙΚΟΥ #3

 

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

Πραγματοποιείται υψηλής ευκρίνειας απεικόνιση του ουροποιητικού και ειδικές εξετάσεις όπως:

  • Πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη
  • Μαγνητική Νεφρογραφία

 

 

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

Υψηλής ευκρίνειας απεικόνιση των ογκολογικών παθήσεων των οστών (διάκριση και προγνωστική-προεπεμβατική εκτίμηση των οστεοσαρκωμάτων, των σαρκωμάτων Ewing, των ινοσαρκωμάτων, των χονδροσαρκωμάτων, των γιγαντοκυτταρικών όγκων των οστών και των χονδρωμάτων, σε συνδυασμό με αξιολόγηση των σαρκωμάτων μαλακών μορίων που εμφανίζονται σε διάφορους τύπους συνδετικού και ερειστικού ιστού του σώματος πλησίον του πρωτογενούς όγκου ή και σε άλλες περιοχές όταν εμφανίζονται μεταστάσεις (έλεγχος λιπώδους ιστού, μυών, αγγείων, νεύρων). Επίσης, πραγματοποιείται απεικονιστικός έλεγχος και των μη ογκολογικών ευρημάτων (συνδεσμικές και χόνδρινες εκφυλίσεις ή τραυματικές κακώσεις).

Σε συνδυασμό με την καινοτόμο τεχνολογία αιχμής, από τα τμήματα μαγνητικής τομογραφίας του διαγνωστικού κέντρου Βιότυπος παρέχεται κορυφαίο ιατρικό πόρισμα από υψηλού κύρους ιατρούς ακτινοδιαγνώστες, ειδικευμένους σε πρότυπα πανεπιστημιακά εργαστήρια της Ελλάδας και του εξωτερικού, με πολυετή εμπειρία στις πολυπαραμετρικές εξετάσεις και στις ειδικές ακολουθίες ευθύνης τους. Υπό την καθοδήγησή τους και μέσω συνεχούς επίβλεψης και εκπαίδευσης το διοικητικό προσωπικό του κέντρου και οι τεχνολόγοι παρέχουν άμεση εξυπηρέτηση σε φιλικό και ασφαλές περιβάλλον εξασφαλίζοντας την προσβασιμότητα και την άνεση στις ευπαθείς ομάδες ασθενών και στα άτομα με ειδικές ανάγκες. Ιδιαίτερα στους κλειστοφοβικούς ασθενείς εξασφαλίζεται η δυνατότητα επικοινωνίας με τον ιατρό και τον τεχνολόγο κατά την διάρκεια της εξέτασης. Δεδομένου ότι εξυπηρετούνται όλα τα παραπεμπτικά του ΕΟΠΥΥ δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην προτεραιοποίηση των επειγόντων περιστατικών, που εξυπηρετούνται και εμβόλιμα, με γνώμονα την ταχύτερη και ποιοτικότερη κάλυψη των κλινικών αναγκών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι εφόσον ζητηθεί, όλοι οι ακτινοδιαγνώστες του κέντρου είναι διαθέσιμοι ανά πάσα στιγμή για τηλεφωνική ή δια ζώσης επικοινωνία με τους παραπέμποντες κλινικούς ιατρούς για οποιοδήποτε ζήτημα χρήζει επίλυσης (παραμετροποίηση εξετάσεων, παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τις γνωματεύσεις, κ.τ.λ.).

 

Εφαρμόζονται ειδικές τεχνικές όπως:

  • Μαγνητική Μυελογραφία
  • Ακολουθίες διάχυσης (DWI)
  • Απεικόνιση χόνδρου

 

 

ΤΜΗΜΑΤΑ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ

Στο Ιατρικό Διαγνωστικό Κέντρο ΒΙΟΤΥΠΟΣ, στις μονάδες Χαλανδρίου, Μελισσίων, Πεύκης, Χολαργού, Ζωγράφου, Παγκρατίου, Γαλατσίου, Αιγάλεω και Ιλίου λειτουργούν τμήματα αξονικής υπολογιστικής τομογραφίας, εξοπλισμένα με τους υπερσύγχρονους αξονικούς τομογράφους SIEMENS SOMATOM Go.Up, SOMATOMGo.Now, SOMATOM Scope. Πρόκειται για μηχανήματα πολλαπλής ανίχνευσης, που έχοντας ενσωματώσει καινοτόμες τεχνολογίες αιχμής, επιτρέπουν την διενέργεια ποιοτικών εξετάσεων υψηλής ευκρίνειας και διαγνωστικής ακρίβειας, ελαχιστοποιώντας τον χρόνο παραμονής του ασθενούς στον χώρο της εξέτασης και μειώνοντας την έκθεση στην ακτινοβολία έως και κατά 66% χάρις τον συνδυασμό της τεχνικής CARE DOSE 4D με το ειδικό φίλτρο από κασσίτερο (TIN FILTER) που διαθέτουν.

Το μεγάλο εύρος του ανοίγματος του σαρωτή (gantry) και το μικρό του πάχος επιτρέπουν εύκολη τοποθέτηση και πρόσβαση στον εξεταζόμενο, χαρακτηρίζοντας τη σειρά αξονικών τομογράφων SOMATOM ως άνετη, τόσο για τον ασθενή όσο και για το ιατρικό προσωπικό. Με ανοχή εξεταστικής τράπεζας έως 160 κιλά τα συγκεκριμένα μηχανήματα είναι προσβάσιμα στους υπέρβαρους εξεταζόμενους.

Επιπρόσθετα, τα σύγχρονα λογισμικά με τα οποία είναι εξοπλισμένα, ικανοποιούν τις σύγχρονες κλινικές απαιτήσεις για απεικόνιση δεδομένων σε πολλαπλά επίπεδα (Multiplanar Reconstruction MPR), για τρισδιάστατη απεικόνιση επιφανειών (3DSSD Surface Shaded Display) και απεικόνιση με προβολές μέγιστης έντασης (Maximum Intensity Projection-MIP).

Οι προαναφερθείσες τεχνικές αποτελούν χρήσιμα εργαλεία στην καθημερινή διαγνωστική πράξη, ιδιαίτερα στην σταδιοποίηση των όγκων, στον προεγχειρητικό σχεδιασμό, στην εκτίμηση αγγείων (MPR και ΜΙΡ) καθώς και στην μελέτη των οστικών βλαβών και καταγμάτων (SSD). Διασφαλίζουν την βελτιστοποίηση της σχέσης ποιότητας και ταχύτητας που είναι απαραίτητη στο σύνθετο σύγχρονο πλαίσιο παροχής ιατρικής φροντίδας όπου η έγκαιρη συλλογή και αξιολόγησή ενός διαρκώς αυξανόμενου αριθμού διαγνωστικών πληροφοριών προερχόμενων τόσο από προληπτικές εξετάσεις ρουτίνας όσο και από εξειδικευμένες εξετάσεις τακτικής παρακολούθησης, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τους θεραπευτικούς-προεπεμβατικούς σχεδιασμούς.

 

 

Η ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ

Η αξονική τομογραφία είναι ακρογωνιαίος λίθος στη διάγνωση, σταδιοποίηση και παρακολούθηση-επανασταδιοποίηση του καρκίνου.

 

Διάγνωση - Σταδιοποίηση

Στο πλαίσιο διερεύνησης των κλινικο-εργαστηριακών ευρημάτων ή των συμπτωμάτων του ασθενούς και κατόπιν εντολής του θεράποντος ιατρού, απεικονίζεται ένας πρωτοπαθής όγκος, ο οποίος ενδέχεται να συνοδεύεται από δευτεροπαθείς εντοπίσεις. Η απεικονιστική σταδιοποίηση βασίζεται στο σύστημα ΤΝΜ. Πραγματοποιούνται μετρήσεις του μεγέθους του όγκου σε 2 ή 3 διαστάσεις (εγκάρσια, προσθιοπίσθια, κεφαλουραία), αξιολογείται η αιμοδυναμική συμπεριφορά του σε σχέση με το ενδοφλέβιο σκιαγραφικό μέσο, πραγματοποιείται μελέτη των γύρω ιστών και της σχέσης του όγκου με αυτούς. Παράλληλα, ελέγχεται η παρουσία επιχώριων ή απομακρυσμένων διογκωμένων λεμφαδένων και πραγματοποιείται μέτρηση της βραχείας διαμέτρου τους, ενώ διερευνάται και η ενδεχόμενη παρουσία μεταστάσεων με την χρήση διαφορετικών παραθύρων απεικόνισης (π.χ. ηπατικό, οστικό). Σε περίπτωση που παρατηρηθούν μεταστάσεις γίνεται ακριβής καταγραφή του μεγέθους τους προκειμένου να παρακολουθηθεί η όποια μελλοντική μεταβολή τους.

Αξίζει να σημειωθεί η σημασία της χορήγησης ενδοφλέβιου σκιαγραφικού μέσου, επειδή παρέχει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον πρωτοπαθή όγκο, βοηθά στην απεικόνιση των λεμφαδένων και-το κυριότερο-αναδεικνύει δευτεροπαθείς εντοπίσεις σε συμπαγή όργανα και στο εγκεφαλικό παρέγχυμα, οι οποίες χωρίς αυτό, ενδέχεται να μην είναι εμφανείς ή να φαίνονται αδρότατα και όχι στην πλήρη έκτασή τους. Σε κάθε περίπτωση, αξιολογούνται και άλλα ευρήματα που ενδέχεται να σχετίζονται με τον όγκο (όπως θρομβώσεις αγγείων, πνευμονική εμβολή στα πλαίσια παρανεοπλασματικών εκδηλώσεων) ή να είναι ανεξάρτητα από αυτόν (π.χ. Νεφρολιθίαση που μπορεί μελλοντικά να προκαλέσει κολικό νεφρού).

 

Follow up - Επανασταδιοποίηση

Οι αξονικοί τομογράφοι του διαγνωστικού κέντρου Βιότυπος με τα πρωτοποριακά τεχνικά χαρακτηριστικά τους, εξασφαλίζουν τον ακριβή εντοπισμό βλαβών και αλλοιώσεων αποδίδοντας σωστά τις διαστάσεις τους. Η εξαιρετικά χαμηλή δόση ακτινοβολίας που δέχεται ο ασθενής κατά την διάρκεια της εξέτασης έχει ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά στην αποφυγή της περιττής έκθεσης του, λαμβάνοντας πάντα υπόψιν ότι τα ογκολογικά περιστατικά απαιτούν τακτικούς επανελέγχους (follow up).

 

 

Ανά τακτά χρονικά διαστήματα κατά την θεραπευτική αγωγή του ασθενούς με ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία, ή ανοσοθεραπεία διενεργούνται αξονικές για την παρακολούθηση της ανταπόκρισης στην αγωγή. Η προαναφερθείσα χορήγηση ενδοφλέβιου σκιαγραφικού, η ιδιαίτερα υψηλή ευκρίνεια, η ειδικότητα, και η αξιοσημείωτη σταθερότητα όσον αφορά στην ποιότητα των επαναλαμβανόμενων εξετάσεων εξασφαλίζει την αναγκαία συγκρισιμότητα των εκάστοτε αποτελεσμάτων με τις προηγούμενες εξετάσεις. Ο συγκριτικός έλεγχος διενεργείται από τον έμπειρο και υψηλού κύρους ακτινοδιαγνώστη-ιατρό του κέντρου, πάντα σε συνεννόηση με τον παραπέμποντα κλινικό ιατρό-ογκολόγο που παρακολουθεί τον ασθενή. Πραγματοποιούνται οι μετρήσεις που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη παράγραφο και γίνεται σύγκριση με τις αντίστοιχες μετρήσεις του πιο πρόσφατου προηγούμενου απεικονιστικού ελέγχου προκειμένου να ελεγχθεί πιθανή μεταβολή των ευρημάτων και η ανταπόκριση στην αγωγή.

 

 

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ

Διενεργούνται με και χωρίς σκιαγραφικό, εξασφαλίζοντας τον εντοπισμό μικρών βλαβών που δεν μπορούν να αποτυπωθούν στην κλασσική ακτινογραφία θώρακος. Πέραν των ογκολογικών περιστατικών, η παρεχόμενη ακτινοπροστασία είναι σημαντική και για τις υπόλοιπες κατηγορίες ασθενών που υπόκεινται σε τακτικούς ελέγχους (π.χ.παρακολούθηση post-covid περιστατικών, προληπτικοί τακτικοί έλεγχοι χρόνιων καπνιστών). Εφαρμόζονται ειδικά πρωτόκολλα High Resolution και Low Dose, διενεργούνται αγγειογραφίες αορτής και πνευμονικής αρτηρίας.

 

 

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΕΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ

Πραγματοποιούνται ειδικές εξετάσεις σπονδυλικής στήλης και άκρων, εντοπίζονται βλάβες, αλλοιώσεις και κακώσεις των οστών, εφόσον ζητηθούν πραγματοποιούνται πρωτόκολλα αξονομέτρησης και 3D ανασύνθεσης με ξεχωριστά ραντεβού.

 

 

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΗΣ ΚΑΙ ΤΡΑΧΗΛΟΥ

Διενεργούνται πρωτόκολλα σπλαχνικού κρανίου και τραχήλου με εξέταση και των λιθοειδών οστών εφόσον ζητηθεί ως παρατήρηση από τον παραπέμποντα ιατρό-ωτορινολαρυγγολόγο, υπάρχει δυνατότητα ξεχωριστού ραντεβού για διενέργεια 3D ανασύνθεσης τριών επιπέδων.

Οι ανωτέρω εξετάσεις διενεργούνται και επιβλέπονται στα τμήματα αξονικής τομογραφίας του διαγνωστικού κέντρου Βιότυπος από υψηλού κύρους ιατρούς ακτινοδιαγνώστες, ειδικευμένους σε πρότυπα πανεπιστημιακά εργαστήρια της Ελλάδας και του εξωτερικού, με πολυετή εμπειρία στις εξετάσεις και τα ειδικά πρωτόκολλα ευθύνης τους. Παρέχεται κορυφαίο ιατρικό πόρισμα και δυνατότητα τηλεφωνικής ή δια ζώσης επικοινωνίας με τους παραπέμποντες κλινικούς ιατρούς για οποιοδήποτε ζήτημα χρήζει επίλυσης (παραμετροποίηση εξετάσεων, παροχή διευκρινίσεων σχετικά με τις γνωματεύσεις, κ.τ.λ.), ενώ παράλληλα μέσω συνεχών εκπαιδεύσεων εξασφαλίζεται η άρτια κατάρτιση των τεχνολόγων στην σωστή τοποθέτηση των ασθενών και στην ολοκληρωμένη εφαρμογή των πολιτικών ακτινοπροστασίας και βιοασφάλειας. Το διοικητικό προσωπικό του κέντρου έχει επίσης εκπαιδευθεί ώστε να παρέχει άμεση εξυπηρέτηση σε φιλικό και ασφαλές περιβάλλον εξασφαλίζοντας την προσβασιμότητα και την άνεση στις ευπαθείς ομάδες ασθενών και στα άτομα με ειδικές ανάγκες.

Δεδομένου ότι εξυπηρετούνται όλα τα παραπεμπτικά του ΕΟΠΥΥ δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στην προτεραιοποίηση των επειγόντων περιστατικών, που εξυπηρετούνται και εμβόλιμα, με γνώμονα την ταχύτερη και ποιοτικότερη κάλυψη των κλινικών αναγκών.

 

 

ΛΟΙΠΕΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ

  • Πρωτόκολλο Πνευμονικής Εμβολής.
    • (δεν μπορεί να αντικατασταθεί διαγνωστικά από την αξονική θώρακος ακόμη και εάν χρησιμοποιηθεί σκιαγραφική ουσία).
  • Αιμοδυναμική μελέτη Ήπατος 3 ή και 4 φάσεων.
    • (αρτηριακή, φλεβική, πυλαία, καθυστερημένη πυλαία)
  • Εξέταση Κοιλίας.
  • Εξέταση Επινεφριδίων.
  • Αξονική Πυελογραφία.
  • Αξονική εγκεφάλου και ενδοκράνιων αγγείων.

ΜΟΡΙΑΚΗ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑ

Στα υψηλού επιπέδου εργαστήρια ανοσολογίας-αιματολογίας και Μοριακής Ιατρικής του Βιότυπου, σε συνεργασία με το εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών και με κέντρα αναφοράς Μοριακής και Κυτταρογενετικής Ιατρικής πραγματοποιούνται ογκολογικές εξετάσεις προσανατολισμένες στην συλλογή ολοκληρωμένης πληροφορίας για τις αιματολογικές νεοπλασίες, τους συμπαγείς πρωτογενείς και μεταστατικούς όγκους και τα φαρμακογενετικά δεδομένα μέσω της διενέργειας μιας σειράς αξιόπιστων, κλινικά χρήσιμων και διαπιστευμένων μοριακών αναλύσεων. Ακολουθούνται οι πλέον επικαιροποιημένες μέθοδοι ανίχνευσης, χαρακτηρισμού και ταξινόμησης των γενετικών παραλλαγών με την χρήση καινοτόμων λογισμικών,αποσκοπώντας στην εξυπηρέτηση της σύγχρονης ολιστικής προσέγγισης που αναγνωρίζει την σημασία της παροχής πλήρους χαρακτηρισμού των σχέσεων μεταξύ γενετικών παραλλαγών, νοσημάτων και θεραπευτικών πρωτοκόλλων.

 

 

ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ

ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ

Ως αιματολογικές νεοπλασίες ορίζονται τα είδη του καρκίνου που εμφανίζονται στον μυελό των οστών, στο αίμα και στους λεμφαδένες. Η σύνδεσή τους όσον αφορά στις επιπτώσεις και στην εξάπλωση της νόσου είναι άρρηκτη, και προκύπτει από τον τρόπο λειτουργίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Στην ογκολογική αιματολογία, η κλασική κυτταρογεννετική παραμένει η θεμελιώδης μεθοδολογία γενετικής ανάλυσης, είναι ωστόσο αναγκαίο να συμπληρωθεί από την ανάλυση FISH όταν η διαγνωστική συσχέτιση επηρεάζεται από τις κάτωθι συνθήκες:

  • Αδυναμία εφαρμογής της κλασσικής κυτταρογενετικής ανάλυσης λόγω του είδους του δείγματος ή λόγω έλλειψης μεταφράσεων.
  • Υψηλή συχνότητα εμφάνισης ψευδώς φυσιολογικού καρυοτύπου.
  • Η ύπαρξη χρωμοσωμικής ανωμαλίας επιβεβαιώνεται από τα αιματολογικά και τα κλινικά ευρήματα αλλά ο καρυότυπος είναι φυσιολογικός.
  • Έχει πραγματοποιηθεί αλλογενής μεταμόσχευση στον ασθενή και υπάρχει υποψία χιμαιρισμού.
  • Χρειάζεται πρόσθετη διερεύνηση για επιβεβαίωση της παρουσίας σύνθετων χρωμοσωμικών αναδιατάξεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (W.H.O) έχει συμπεριλάβει συγκεκριμένες χρωμοσωμικές ανωμαλίες μαζί με τους αντίστοιχους γονιδιακούς υβριδισμούς στην κατηγοριοποίηση των νεοπλασματικών νοσημάτων, οι οποίες, μαζί με τα δεδομένα από τις κλινικές παρατηρήσεις, τις βιοψίες, την μορφολογική μελέτη των κυττάρων και τον ανοσοφαινότυπο δύνανται να οδηγήσουν σε σαφή διάκριση μεταξύ των διαφορετικών κακοηθειών. Σε κάθε περίπτωση, πλήθος επιστημονικών ερευνών και κλινικών δεδομένων έχει αποδείξει ότι συγκεκριμένοι μοριακοί δείκτες συσχετίζονται με τις διαφορετικές κατηγορίες των αιματολογικών νεοπλασιών συμβάλλοντας όχι μόνο στην ακριβέστερη διάγνωσή τους αλλά και στον καθορισμό της πρόγνωσης, αποτελώντας πολύτιμα εργαλεία κατά την κλινική παρακολούθηση της νόσου που μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην επιλογή της καταλληλότερης δυνατής θεραπευτικής αγωγής.

 

 

Διενεργούνται οι κάτωθι μοριακές εξετάσεις αιματολογικών νεοπλασιών:

  • ΧΡΟΝΙΑ ΜΥΕΛΟΓΕΝΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ (ΧΛΜ)
  • ΜΥΕΛΟΓΕΝΕΙΣ ΝΕΟΠΛΑΣΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΧΛΜ
  • ΜΥΕΛΟΔΥΣΠΛΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΔΡΟΜΑ
  • ΟΞΕΙΑ ΜΥΕΛΟΓΕΝΗΣ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ
  • ΟΞΕΙΑ ΛΕΜΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΤΩΝ Β ΚΥΤΤΑΡΩΝ
  • ΧΡΟΝΙΑ ΛΕΜΦΟΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ
  • ΛΕΥΧΑΙΜΙΑ ΤΡΙΧΩΤΩΝ ΚΥΤΤΑΡΩΝ
  • ΠΟΛΛΑΠΛΟ ΜΥΕΛΩΜΑ ΚΑΙ ΣΥΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΟΙ ΝΟΣΟΙ
  • WALDENSTRÖM/IgM-MGUS
  • ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Β ΚΥΤΤΑΡΩΝ
  • ΛΕΜΦΩΜΑΤΑ Τ ΚΥΤΤΑΡΩΝ
  • ΚΛΩΝΙΚΟΤΗΤΑ Β ΚΑΙ Τ

ΣΥΜΠΑΓΕΙΣ ΟΓΚΟΙ

Διενεργούνται μοριακές εξετάσεις για τις ακόλουθες κατηγορίες συμπαγών όγκων:

SOPHiA GENETICS panel:

Συμπεριλαμβάνει 42 γονίδια για διάφορους τύπους συμπαγών όγκων και MSI:
AKT1, ALK, BRAF, CDK4, CDKN2A, CTNNB1, DDR2, DICER1, EGFR, ERBB2, ERBB4, FBXW7, FGFR1, FGFR2, FGFR3, FOXL2, GNA11, GNAQ, GNAS, H3F3A, H3F3B, HIST1H3B, HRAS, IDH1, IDH2, KIT, KRAS, MAP2K1, MET, MYOD1, NRAS, PDGFRA, PIK3CA, PTPN11, RAC1, RAF1, RET, ROS1, SF3B1, SMAD4, TERT, TP53.

 

Fusion genes: ALK, BRAF, EGFRvIII, FGFR1, FGFR2, FGFR3, NTRK1, NTKR3, PPARG, RET, ROS1

 

ΤruSight Oncology 500 panel:

Συμπεριλαμβάνει 523 γονίδια για ΟΛΟΥΣ τους τύπους συμπαγών όγκων. Παράλληλα, είναι η πλέον αξιόπιστη μέθοδος ανίχνευσης του ΤΜΒ (Tumor Mutational Burden) και της Μικροδορυφορικής Αστάθειας (ΜSI, Microsatellite Instability), ενώ ανιχνεύονται επίσης, τα σημαντικότερα υβριδικά RNAs (55 fusion genes).

Πρόκειται για in house σχεδιασμένο και επικυρωμένο πάνελ 29 γονιδίων βασισμένο στις οδηγίες των: College of American Pathology (CAP), International Association for the Study of Lung Cancer (IASLC), Association of Molecular Pathology (AMP) του 2018.
mTOR, NF1, PTEN, RIT1, TP53, TSC1, TSC2, AKT1, ALK, BRAF, DDR2, EGFR, ERBB2,ERBB4, FBXW7, FGFR1, FGFR3, HRAS, IDH1, IDH2, KIT, KRAS, MAP2K1, MET, NOTCH1, NRAS, PDGFRA, PIK3CA, STK11.

 

Fusion genes: ALK, FGFR1, FGFR2, NTRK1, NTRK3, RET, ROS1, NRG1.

PANEL προδιάθεσης καρκίνου παχέος εντέρου:

Συμπεριλαμβάνει 17 γονίδια που σχετίζονται με τον κληρονομούμενο καρκίνο του παχέος εντέρου:
APC, BMPR1A, CDH1, CHECK2, EPCAM, GREM1, MLH1, MSH2, MSH6, MUTYH, PMS2, POLD1, POLE, PTEN, SMAD4, STK11,

 

TP53. PANEL προδιάθεσης συνδρόμου LYNCH:

Συμπεριλαμβάνει 5 γονίδια που σχετίζονται με τον κληρονομούμενο μη πολυποδιακό καρκίνο του παχέος εντέρου (σύνδρομο LUNCH):
MLH1, MSH2, MSH6, PSM2, EPCAM.

 

PANEL προδιάθεσης συνδρόμου πολυποδίασης:

Συμπεριλαμβάνει 7 γονίδια που σχετίζονται με την οικογενή αδενωματώδη πολυποδίαση (FAP):
APC, MUTYH, ΒΜPR1A, POLE, POLD1, SMAD4, STK11.

 

PANEL προδιάθεσης γαστρικού καρκίνου:

Συμπεριλαμβάνει 14 γονίδια που σχετίζονται με τον γαστρικό καρκίνο:
APC, BMPR1A, CDH1, EPCAM, MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, SDHB, SDHC, SDHD, SMAD4, STK11, TP53.

 

PANEL προδιάθεσης καρκίνου του παγκρέατος:

Συμπεριλαμβάνει 17 γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο του παγκρέατος:
APC, ATM, BMPR1A, BRCA1, BRCA2, CDK4, CDKN2A, EPCAM, MEN1, MLH1, MSH2, MSH6, PALB2, SMAD4, STK11, TP53, PMS2.

Συμπεριλαμβάνει 26 γονίδια που σχετίζονται με τον κληρονομούμενο καρκίνο μαστού/ωοθηκών:
ΑΤΜ, ΒΑRD1, BRCA1, BRCA2, BRIP1, CDH1, CHEK2, DICER1, EPCAM, MLH1, MRE11, MSH2, MSH6, MUTYH, NBN, PALB2, PMS2, POLD1, POLE, PTEN, RAD50, RAD51C, RAD51D, SMARCA4, STK11, TP53.

HPV Ανίχνευση & Τυποποίηση (49 τύποι), HPV Ανίχνευση & Τυποποίηση, Ki-67, p16.

Συμπεριλαμβάνει 15 γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη:
ATM, BRCA1, BRCA2, CHEK2, EPCAM, HOXB13, MLH1, MSH2, MSH6, NBN, PALB2, PMS2, RAD51D, TP53, PTEN.

Συμπεριλαμβάνει 13 γονίδια που σχετίζονται με τον καρκίνο των νεφρών:
ΒΑP1, EPCAM, MLH1, MSH2, MSH6, PMS2, TP53, PTEN, VHL, SDHB, SDHC, SDHD, SDHAF2.

Περιλαμβάνει την πλήρη νουκλεοτιδική ανάλυση του γονιδίου RET (Σύνδρομο MEN2) που σχετίζεται με τον καρκίνο του θυρεοειδούς και την πλήρη νουκλεοτι- δική ανάλυση του γονιδίου ΜΕΝ1 που σχετίζεται με τον καρκίνο του παραθυρεοειδούς.

EGFR (γονιδιακή ενίσχυση)(7p12).

PANEL 7 γονιδίων που σχετίζονται με το κακόηθες μελάνωμα:
ΒΑP1, BRCA2, CDK4, CDKN2A, PTEN, RB1, TP53.

PANEL προδιάθεσης παραγαγγλοιώματος – φαιοχρωμοκυττώματος. Συμπεριλαμβάνει 6 γονίδια που σχετίζονται με το παραγαγγλοίωμα/φαιοχρωμοκύττωμα:
RET, SDHAF2, SDHB, SDHC, SDHD, VHL.

Βλεννοεπιδερμοειδές καρκίνωμα.

Νευροβλάστωμα: N-MYC (γονιδιακή ενίσχυση) (2p24), N-MYC (γονιδιακή ενίσχυση 2p24), έλλειψη 1p36, έλλειψη 11q, περίσσεια 17q, Μεθυλίωση εκκινητή MGMT και μεταλλάξεις IDH1, IDH2/Γλοίωμα, Ολιγοδενδρογλοίωμα: 1p/19q deletion, EGFR γονιδιακή ενίσχυση/ Παραγαγγλίωμα, Φαιοχρωμοκύττωμα:

PANEL προδιάθεσης παραγαγγλοιώματος/φαιοχρωμοκυττώματος (6 γονίδια):
RET, SDHAF2, SDHB, SDHC, SDHD, VHL.

Άτυποι λιπωματώδεις όγκοι, καλά διαφοροποιημένα λιποσαρκώματα: MDM2 (12q14-q15) γονιδιακή ενίσχυση/ Μυξοειδές λιποσάρκωμα: DDIT3(CHOP)/12q13 με όλες τις ανακατατάξεις, t(12;16)(q13;p11), t(12;22)(q13;q12), t(12;20;22)(q13;q11;q12).

Δεσμοειδής ινωμάτωση (DTF): Τρισωμία 8, Τρισωμία 20, Έλλειψη 5q21/Φλεγμονώδεις Μυοϊνοβλαστικοί όγκοι: ALK όλες οι ανακατατάξεις/Δερματοϊνοσάρκωμα protuberans, Γιγαντοκυτταρικό ινοβλάστωμα: COL1A1-PDGFB, t(17;22)(q22;q13)/Ινοσάρκωμα νεογνών, συγγενές μεσοβλαστικό νέφρωμα: ETV6 (όλες οι ανακατατάξεις)/Ινομυξοειδές σάρκωμα χαμηλής διαφοροποίησης: FUS (όλες οι ανακατατάξεις).

Ραβδομυοσάρκωμα (κυψελιδικό): FOXO1(FKHR) (όλες οι ανακατατάξεις) όπως επίσης και panel όγκων αγνώστου διαφοροποίησης.

EWSR1 (22q12), όλες οι ανακατατάξεις, FUS (όλες οι ανακατατάξεις).

ΦΑΡΜΑΚΟΓΕΝΕΤΙΚΗ

Η Φαρμακογενετική είναι ένας σύγχρονος κλάδος που συσχετίζεται άμεσα με τις πλέον επικαιροποιημένες κλινικές εφαρμογές της Ογκολογίας, εξετάζοντας τον ρόλο συγκεκριμένων μεταλλάξεων και πολυμορφισμών στο γενετικό υλικό των ασθενών όσον αφορά στην ανταπόκρισή τους στη χορηγούμενη θεραπευτική αγωγή. Μεγάλος αριθμός κλινικών μελετών υποδηλώνει ότι τόσο η αποτελεσματικότητα όσο και οι τοξικές παρενέργειες συγκεκριμένων φαρμάκων επηρεάζονται από τον ρυθμό που αυτά μεταβολίζονται, ο οποίος μπορεί να διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή ανάλογα με την εξάρτησή του από την παρουσία των συγκεκριμένων μεταλλάξεων.

 

 

ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΥΓΡΗΣ ΒΙΟΨΙΑΣ

Η Υγρή Βιοψία (liquid biopsy) συνιστά την ανάλυση περιφερικού αίματος ασθενών με καρκίνο για την άντληση πληροφοριών σχετικά με την εξέλιξη του όγκου σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσω μιας απλής αιμοληψίας [1–3]. Η υγρή βιοψία αποτελεί σήμερα την αιχμή του δόρατος στην έρευνα του καρκίνου και ενδείκνυται για τις περιπτώσεις εκείνες όπου η κλασική βιοψία του όγκου καθίσταται δύσκολη έως αδύνατη, ενώ παράλληλα επιτρέπει τόσο την παρακολούθηση της νόσου σε πραγματικό χρόνο, όσο και αυτή της αποτελεσματικότητας της θεραπείας βελτιώνοντας δυνητικά τη θεραπευτική επιλογή [1–3].

Η ανίχνευση συγκεκριμένων καρκινικών βιοδεικτών (tumor biomarkers) στο περιφερικό αίμα αποτελεί μια σημαντική πηγή πληροφορίας για την πρόγνωση, παρακολούθηση και θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών με καρκίνο καθώς σημαντικοί βιοδείκτες μπορούν να ανιχνευθούν σε αυτό [1–3]. Συγκεκριμένα, η ανίχνευση, καταμέτρηση και ο μοριακός χαρακτηρισμός των κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων (Circulating Tumor Cells, CTCs), η ανάλυση μεταλλάξεων συγκεκριμένων γονιδίων και γενετικών αλλαγών στο κυκλοφορούν καρκινικό DNA (circulating tumor DNA, ctDNA), καθώς και η ανίχνευση συγκεκριμένων κυκλοφορούντων miRNAs (circulating miRNAs) στο περιφερικό αίμα προσφέρει μια καινοτόμο μη-επεμβατική προσέγγιση η οποία επιτρέπει τη συνεχή λήψη πληροφοριών σχετικά με την εξέλιξη του όγκου, τη διάγνωση αλλά και την ανταπόκριση στη θεραπεία ασθενών με καρκίνο σε πραγματικό χρόνο. Η ανάλυση του περιφερικού αίματος ασθενών με καρκίνο έχει ως κύριο σκοπό την πρόγνωση αλλά και την επιλογή ασθενών για τη χορήγηση συγκεκριμένης θεραπείας [1–3].

Το Εργαστήριο Ανάλυσης Κυκλοφορούντων Καρκινικών κυττάρων (ACTC Lab) (http://www.actc-lab.chem.uoa.gr/) εδρεύει στο Εργαστήριο Αναλυτικής Χημείας του Τμήματος Χημείας, ΕΚΠΑ. Η Καθηγήτρια Εύη Λιανίδου με την ερευνητική της ομάδα έχει αναπτύξει τεχνογνωσία για τη διεξαγωγή μοριακών εργαστηριακών αναλύσεων στο αίμα, στον τομέα της υγρής βιοψίας.

Το ACTC lab λειτουργεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 ετών εστιάζοντας ερευνητικά στην ανάπτυξη, αναλυτική και κλινική αξιολόγηση πρωτοπόρων και καινοτόμων μεθοδολογιών για την ανίχνευση, τον ποσοτικό προσδιορισμό και τον μοριακό χαρακτηρισμό των CTCs και του ctDNA στο πλάσμα και την κλινική αξιολόγησή τους για την πρόγνωση και πρόβλεψη στην ανταπόκριση σε συγκεκριμένες στοχευμένες θεραπείες στον καρκίνο μαστού, προστάτη, μη-μικροκυτταρικό καρκίνο πνεύμονα, κεφαλής και τραχήλου, ωοθηκών κ.ά.

Το εργαστήριο ACTC lab είναι οργανωμένο σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα εργαστηρίων Μοριακής Διαγνωστικής, διαθέτει την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή και αποτελεί πρότυπο κέντρο αναλύσεων υγρής βιοψίας που διενεργούνται από εξαιρετικά έμπειρο επιστημονικό προσωπικό.

Το ACTC Lab έχει πρωτοπορήσει σε διεθνές επίπεδο, όπως αυτό πιστοποιείται από την πληθώρα σχετικών ερευνητικών δημοσιεύσεων, σε διεθνή επιστη- μονικά περιοδικά (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/?term=Lianidou&sort=date) αλλά και από την επιτυχή διοργάνωση πέντε διεθνών συνεδρίων μέχρι τώρα με θέμα την υγρή βιοψία: (2021: https://www.actc2021.org/, 2019: http://actc2019.chem.uoa.gr/, 2017: http://actc2017.chem.uoa.gr/, 2014: http://actc2014.chem.uoa.gr/, 2012: http://actc2012.chem.uoa.gr/)

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Lianidou, E. & Hoon, D. Circulating tumor cells and circulating
    tumor DNA. Tietz Textb. Clin. Chem. Mol. Diagn. 2017, 1111–1144
  2. Lianidou E, Pantel K. Liquid biopsies. Genes Chromosomes Cancer. 2019 Apr;58(4):219-232. doi: 10.1002/gcc.22695.
  3. Alix-Panabières C, Pantel K. Liquid Biopsy: From Discovery to Clinical Application. Cancer Discov. 2021 Apr;11(4):858-873. doi: 10.1158/2159-8290.CD-20-1311.

 

 

1. Μεταστατικός καρκίνος μαστού

1.1 Ανίχνευση και καταμέτρηση CTCs με το σύστημα CellSearch® (Menarini Silicon Biosystems, Italy - IVD, FDA-cleared assay)

 

Σε μια από τις πρώτες κλινικές μελέτες που συμπεριελάμβαναν την καταμέτρηση των CTCs ασθενών με μεταστατικό καρκίνο μαστού αποδείχθηκε ότι τα αυξημένα επίπεδα CTCs με οριακή τιμή ≥ 5 CTCs/7.5 mL ολικού αίματος πριν και κατά το πρώτο follow-up των ασθενών έπειτα από χορήγηση συστηματικής θεραπείας συσχετίστηκαν με μειωμένο ελεύθερο νόσου διάστημα (progression-free survival, PFS) και συνολική επιβίωση (overall survival, OS), ενώ το 40% των ασθενών με αυξημένα επίπεδα CTCs επωφελήθηκαν από τη θεραπεία [1].

Αργότερα, σε μια παρόμοια κλινική μελέτη, όπου ασθενείς παρακολουθούνταν διαχρονικά κατά τη διάρκεια της θεραπείας τους παρατηρήθηκε ότι ασθενείς με <5 CTCs/7.5 mL ολικού αίματος ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία ή παρουσίασαν πιο ήπια νόσο, ενώ ο αυξημένος αριθμός των CTCs (≥ 5 CTCs/7.5 mL) οποιαδήποτε στιγμή της θεραπείας αποδείχθηκε ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για πρώιμη υποτροπή της νόσου, και για μειωμένο PFS και OS των ασθενών αυτών [2].

 

Η τυχαιοποιημένη μελέτη φάσης ΙΙΙ, STIC CTC, περιελάμβανε 778 γυναίκες με ER+, HER2- καρκίνο μαστού, σταδίου 4 και συνέκρινε τα αποτελέσματα των θεραπευτικών επιλογών που προέκυψαν στο 50% των ασθενών βάσει της κλινικής αξιολόγησης από τους κλινικούς γιατρούς και στις υπόλοιπες ασθενείς βάσει της καταμέτρησης των CTCs. Η δεύτερη ομάδα ασθενών (“CTC group”) έλαβε χημειοθεραπεία όταν ανιχνεύονταν ≥ 5 CTCs/ 7.5mL ολικού αίματος, ενώ οι υπόλοιπες ασθενείς έλαβαν ορμονοθεραπεία. Τα αποτελέσματα της μελέτης επιβεβαίωσαν την κλινική χρησιμότητα της καταμέτρησης των CTCs με το σύστημα CellSearch® ως συμπληρωματικό εργαλείο στις θεραπευτικές επιλογές των κλινικών ιατρών. Πιο συγκεκριμένα, στο “CTC group” αποδείχθηκε ότι οι ασθενείς που έλαβαν χημειοθεραπεία παρουσίασαν σημαντικά βελτιωμένο PFS, ενώ η χορήγηση ορμονοθεραπείας στους ασθενείς με χαμηλό αριθμό CTCs δεν είχε σημαντικό όφελος ως προς το PFS και OS των ασθενών αυτών [3].

Πρόσφατα, εκτός από τον αριθμό των CTCs διερευνάται και ο μοριακός τους χαρακτηρισμός. Πιο συγκεκριμένα, στα πλαίσια της κλινικής μελέτης DETECT όπου αναλύθηκαν τα δείγματα αίματος από 2000 περίπου ασθενείς με το σύστημα CellSearch® αποδείχθηκε ότι η παρουσία ≥1 HER2(+) CTC συσχετίζεται με μικρότερη συνολική επιβίωση των ασθενών. Επιπλέον, σε μια μικρή ομάδα ασθενών που τους χορηγήθηκε lapatinib (antiHER2 θεραπεία) αποδείχθηκε η θετική συσχέτιση της ύπαρξης των HER2(+) CTCs με τη συνολική επιβίωση των ασθενών. Συμπερασματικά, τα HER2(+) CTCs θα μπορούσαν να αποτελέσουν κατάλληλο βιοδείκτη για το κλινικό όφελος των ασθενών με καρκίνο μαστού που βρίσκονται υπό συγκεκριμένη antiHER2 θεραπεία [4].

Το CellSearch® CTC τεστ αποτελεί την πρώτη και μοναδική κλινικά επικυρωμένη μεθοδολογία που έχει λάβει έγκριση από τον FDA για την καταμέτρηση των CTCs σε ασθενείς με καρκίνο μαστού, με σκοπό την έγκαιρη πρόγνωση των ασθενών σε συνάρτηση με τις κλασικές μεθόδους απεικόνισης.

Το κλάσμα των CTCs στο ολικό αίμα εμπλουτίζεται με την προσθήκη μαγνητικών σφαιριδίων που είναι συνδεδεμένα με αντισώματα έναντι του επιθηλιακού μορίου προσκόλλησης EpCAM και τα κύτταρα επισημαίνονται με χρώση DAPI. Τα CTCs στον εμπλουτισμένο πληθυσμό ανιχνεύονται μέσω ειδικών φθοριζόντων αντισωμάτων έναντι των κυτταροκερατινών (CK8, 18, 19), ενώ τα αιμοποιητικά κύτταρα ανιχνεύονται μέσω φθορίζοντος αντισώματος έναντι του CD45. Τα CK+/DAPI+/CD45- κύτταρα καταμετρώνται με αυτόματο μικροσκόπιο φθορισμού [5].

*Το εργαστήριο έχει διαπιστευθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ) κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189:2012 για τη διενέργεια της συγκεκριμένης εξέτασης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Cristofanilli M, Budd GT, Ellis MJ, Set al. Circulating tumor cells, disease progression, and survival in metastatic breast cancer. N Engl J Med. 2004 Aug 19;351(8):781-91. doi: 10.1056/NEJMoa040766.
  2. Hayes DF, Cristofanilli M, Budd GT, et al. Circulating tumor cells at each follow-up time point during therapy of metastatic breast cancer patients predict progression-free and overall survival. Clin Cancer Res. 2006 Jul 15;12(14 Pt 1):4218-24. doi: 10.1158/1078-0432. CCR-05-2821.
  3. Bidard FC, Jacot W, Kiavue N, et al. Efficacy of Circulating Tumor Cell Count-Driven vs Clinician-Driven First-line Therapy Choice in Hormone Receptor-Positive, ERBB2-Negative Metastatic Breast Cancer: The STIC CTC Randomized Clinical Trial. JAMA Oncol. 2021 Jan 1;7(1):34-41. doi: 10.1001/jamaoncol.2020.5660.
  4. Müller V, Banys-Paluchowski M, Friedl TWP, et al. DETECT study group. Prognostic relevance of the HER2 status of circulating tumor cells in metastatic breast cancer patients screened for participation in the DETECT study program. ESMO Open. 2021 Dec;6(6):100299. doi: 10.1016/j.esmoop.2021.100299. Epub 2021 Nov 25.
  5. https://www.cellsearchctc.com/about-cellsearch/how-cellsearch-ctc-test-works

 

 

1.2 Ανίχνευση CTCs στο περιφερικό αίμα ασθενών μέσω της έκφρασης του γονιδίου της κυτταροκερατίνης 19 (CK-19).

 

Η ερευνητική ομάδα του ACTC lab στο ΕΚΠΑ ήταν από τις πρώτες που μελέτησε την mRNA έκφραση της κυτταροκερατίνης 19 (CK-19) στα CTCs ασθενών με πρώιμο καρκίνο μαστού (Σχήμα 1) [1]. Μέσα από μια σειρά μελετών αποδείχθηκε η προγνωστική σημασία της παρουσίας των CK19(+) CTCs και η συσχέτισή τους με χειρότερη πρόγνωση, με πρώιμη υποτροπή της νόσου πριν και μετά από adjuvant χημειοθεραπεία ή ορμονοθεραπεία [2–4]. Ακόμα, έχει αποδειχθεί ότι η παρουσία CK-19(+) CTCs ή η εξάλειψή τους κατά τη διάρκεια θεραπειών συσχετίζεται με υποτροπή της νόσου ή με αυξημένο ελεύθερο νόσου διάστημα, αντίστοιχα, σε ασθενείς με πρώιμο καρκίνο μαστού [5].

Σε μια πρόσφατη μεγάλη αναδρομική μελέτη, αποδείχθηκε η προγνωστική αξία της διαχρονικής παρακολούθησης ασθενών με πρώιμο καρκίνο μαστού, σταδίων Ι-ΙΙΙ, για 5 χρόνια μετά από adjuvant χημειοθεραπεία μέσω της παρουσίας των CK-19(+) CTCs η οποία συσχετίστηκε με πρώιμη ανίχνευση της υποτροπής της νόσου.(Σχήμα 2) [6]. Αντίστοιχα, και στο μεταστατικό καρκίνο μαστού η παρουσία των CK-19(+) CTCs έχει συσχετιστεί με μικρότερη συνολική επιβίωση των ασθενών [7].

Για την ανίχνευση της mRNA έκφρασης του γονιδίου CK-19 έχει αναπτυχθεί και επικυρωθεί μια πολύ ευαίσθητη και ειδική μέθοδος real-time RT-qPCR με ειδικά σχεδιασμένους ανιχνευτές υβριδισμού που εξασφαλίζουν υψηλή ειδικότητα για την ανίχνευση του γονιδίου [8].

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Xenidis N, Perraki M, Kafousi M, Apostolaki S, Bolonaki I, Stathopoulou A, Kalbakis K, Androulakis N, Kouroussis C, Pallis T, Christophylakis C, Argyraki K, Lianidou ES, Stathopoulos S, Georgoulias V, Mavroudis D. Predictive and prognostic value of peripheral blood cytokeratin-19 mRNA-positive cells detected by real-time polymerase chain reaction in node-negative breast cancer patients. J Clin Oncol. 2006 Aug 10;24(23):3756-62. doi: 10.1200/JCO.2005.04.5948.
  2. Xenidis N, Perraki M, Apostolaki S, Agelaki S, Kalbakis K, Vardakis N, Kalykaki A, Xyrafas A, Kakolyris S, Mavroudis D, Georgoulias V. Differential effect of adjuvant taxane-based and taxane-free chemotherapy regimens on the CK-19 mRNA-positive circulating tumour cells in patients with early breast cancer. Br J Cancer. 2013 Feb 19;108(3):549-56. doi: 10.1038/ bjc.2012.597.
  3. Xenidis N, Ignatiadis M, Apostolaki S, Perraki M, Kalbakis K, Agelaki S, Stathopoulos EN, Chlouverakis G, Lianidou E, Kakolyris S, Georgoulias V, Mavroudis D. Cytokeratin-19 mRNA-positive circulating tumor cells after adjuvant chemotherapy in patients with early breast cancer. J Clin Oncol. 2009 May 1;27(13):2177-84. doi: 10.1200/JCO.2008.18.0497.
  4. Ignatiadis M, Xenidis N, Perraki M, Apostolaki S, Politaki E, Kafousi M, Stathopoulos EN, Stathopoulou A, Lianidou E, Chlouverakis G, Sotiriou C, Georgoulias V, Mavroudis D. Different prognostic value of cytokeratin-19 mRNA positive circulating tumor cells according to estrogen receptor and HER2 status in early-stage breast cancer. J Clin Oncol. 2007 Nov 20;25(33):5194-202. doi: 10.1200/JCO.2007.11.7762.
  5. Saloustros E, Perraki M, Apostolaki S, Kallergi G, Xyrafas A, Kalbakis K, Agelaki S, Kalykaki A, Georgoulias V, Mavroudis D. Cytokeratin-19 mRNApositive circulating tumor cells during follow-up of patients with operable breast cancer: prognostic relevance for late relapse. Breast Cancer Res. 2011 Jun 10;13(3):R60. doi: 10.1186/bcr2897.
  6. Matikas A, Kotsakis A, Apostolaki S, Politaki H, Perraki M, Kalbakis K, Nikolaou M, Economopoulou P, Hatzidaki D, Georgoulias V. Detection of circulating tumour cells before and following adjuvant chemotherapy and long-term prognosis of early breast cancer. Br J Cancer. 2022 Jun;126(11):1563-1569. doi: 10.1038/s41416-022-01699-5.
  7. Strati A, Nikolaou M, Georgoulias V, Lianidou ES. RNA-Based CTC Analysis Provides Prognostic Information in Metastatic Breast Cancer. Diagnostics (Basel). 2021 Mar 14;11(3):513. doi: 10.3390/ diagnostics11030513.
  8. Stathopoulou A, Ntoulia M, Perraki M, Apostolaki S, Mavroudis D, Malamos N, Georgoulias V, Lianidou ES. A highly specific real-time RT-PCR method for the quantitative determination of CK-19 mRNA positive cells in peripheral blood of patients with operable breast cancer. Int J Cancer. 2006 Oct 1;119(7):1654-9. doi: 10.1002/ijc.22017.

 

 

1.3 Ανίχνευση μεταλλάξεων στα εξώνια 9 (p.E545K, p. E545Q, p.E542K) και 20 (p.Η1047R, p.H1047L) του γονιδίου PIK3CA στα CTCs και στο πλάσμα ctDNA ασθενών με μεταστατικό καρκίνο μαστού

 

Οι μεταλλάξεις του γονιδίου PIK3CA αποτελούν τις πιο κοινές γενετικές αλλαγές στο σηματοδοτικό μονοπάτι PI3K/AKT/mTOR και εντοπίζονται σε ποσοστά 20-30% των περιπτώσεων ασθενών με καρκίνο μαστού [1]. Πιο συγκεκριμένα, πάνω από το 80% των PIK3CA μεταλλάξεων εντοπίζονται στα εξώνια 9 (p.E542K, p.E545K) και 20 (p.H1047R/L), ενώ ο προγνωστικός ρόλος της παρουσίας των PIK3CA μεταλλάξεων σε ασθενείς με καρκίνο μαστού HR+ ή HER2+ έχει ήδη αποδειχθεί μέσα από διάφορες μελέτες [2,3]

Πρόσφατα, στα πλαίσια της τυχαιοποιημένης μελέτης SOLAR-1, φάσης ΙΙΙ, αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα του alpelisib σε συνδυασμό με fulvestrant σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες με θετικό ορμονικό υποδοχέα HR+/ HER2- σε προχωρημένο ή μεταστατικό καρκίνο μαστού που προηγουμένως είχαν λάβει ενδοκρινική θεραπεία. Αποδείχθηκε ότι η ομάδα των ασθενών με PIK3CA μεταλλάξεις είχαν κλινικό όφελος από το συγκεκριμένο θεραπευτικό σχήμα, καθώς παρουσίασαν διπλάσια μέση επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου (PFS), σε σχέση με αυτούς που έλαβαν μόνο fulvestrant [4]. Επίσης, δεδομένα από την συγκεκριμένη μελέτη απέδειξαν τη σημασία της παρουσίας των PIK3CA μεταλλάξεων στο πλάσμα των ασθενών που συσχετίστηκε με μεγαλύτερο διάστημα συνολικής επιβίωσης (OS) [5]. Με τα δεδομένα αυτής της μελέτης, τον Μάιο 2019, ο FDA ενέκρινε τη χορήγηση του alpelisib για αυτή την ομάδα ασθενών.

Η ανίχνευση των PIK3CA μεταλλάξεων (p.E545K, p. E545Q, p.E542K, p.Η1047R, p.H1047L) στο πλάσμα και στα κυκλοφορούντα καρκινικά κύτταρα των ασθενών με καρκίνο μαστού πραγματοποιείται με χρήση του CE-IVD Oncolipsy PIK3CA kit (Pharmassist Ltd), η ανάπτυξη του οποίου έχει βασιστεί σε in-house μεθοδολογία του εργαστηρίου ACTC lab [6].

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Martínez-Sáez O, Chic N, Pascual T, et al. Frequency and spectrum of PIK3CA somatic mutations in breast cancer. Breast Cancer Res. 2020 May 13;22(1):45. doi: 10.1186/s13058-020-01284-9.
  2. Goel S, Krop IE. PIK3CA mutations in HER2-positive breast cancer: an ongoing conundrum. Ann Oncol. 2016 Aug;27(8):1368-72. doi: 10.1093/ annonc/mdw246.
  3. Cizkova M, Dujaric ME, Lehmann-Che J, et al. Outcome impact of PIK3CA mutations in HER2-positive breast cancer patients treated with trastuzumab. Br J Cancer. 2013 May 14;108(9):1807-9. doi: 10.1038/ bjc.2013.164.
  4. André F, Ciruelos E, Rubovszky G, et al. SOLAR-1 Study Group. Alpelisib for PIK3CA-Mutated, Hormone Receptor-Positive Advanced Breast Cancer. N Engl J Med. 2019 May 16;380(20):1929-1940. doi: 10.1056/NEJMoa1813904.
  5. André F, Ciruelos EM, Juric D, et al. Alpelisib plus fulvestrant for PIK3CA-mutated, hormone receptor-positive, human epidermal growth factor receptor-2-negative advanced breast cancer: final overall survival results from SOLAR-1. Ann Oncol. 2021 Feb;32(2):208-217. doi: 10.1016/j. annonc.2020.11.011.
  6. Markou A, Farkona S, Schiza C, Efstathiou T, Kounelis S, Malamos N, Georgoulias V, Lianidou E. PIK3CA mutational status in circulating tumor cells can change during disease recurrence or progression in patients with breast cancer. Clin Cancer Res. 2014 Nov 15;20(22):5823- 34. doi: 10.1158/1078-0432.CCR-14-0149.

 

 

1.4 Ανίχνευση μεταλλάξεων στο εξώνιο 8 του γονιδίου ESR1 (p.Y537S, p.Y537C, p.Y537N, p.D538G) στα CTCs και στο πλάσμα ctDNA ασθενών με καρκίνο μαστού

 

Η ενδοκρινική θεραπεία είναι η βασική θεραπευτική επιλογή για τους ασθενείς με καρκίνο μαστού με όγκους θετικούς στον οιστρογονικό υποδοχέα (ER). Συγκριτικά, με τους υπόλοιπους υποτύπους, οι ER(+) ασθενείς έχουν συνήθως καλύτερη πρόγνωση. Ωστόσο, σχεδόν όλοι παρουσιάζουν αντίσταση στην ορμονοθεραπεία και κατά συνέπεια πρόοδο νόσου [1,2]. Σημαντικές μελέτες που βασίζονται στην υγρή βιοψία αποδεικνύουν ότι η παρουσία των μεταλλάξεων του γονιδίου ESR1 αποτελεί σημαντικό προγνωστικό παράγοντα και συσχετίζεται με την αντίσταση σε ορμονοθεραπεία, (π.χ. αναστολείς αρωματάσης, ταμοξιφαίνη, φουλβεστράνη) [1]. Η ερευνητική ομάδα του ACTC lab, ΕΚΠΑ, χρησιμοποιεί την υψηλής ευαισθησίας μεθοδολογία drop-off ddPCR με το σύστημα QX200™ Droplet Digital™ PCR System, Biorad [3] για την ανίχνευση μεταλλάξεων στο εξώνιο 8 του γονιδίου ESR1, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει μια εξαιρετικά ευαίσθητη και ειδική μεθοδολογία, ESR1 NAPA assay, για την ανίχνευση συγκεκριμένων μεταλλάξεων ESR1 (Y537S, Y537C, Y537N, D538G) στα CTCs και στο πλάσμα ctDNA ασθενών με καρκίνο μαστού [4].

 

 

1.5 Ανίχνευση μεθυλίωσης του γονιδίου ESR1 στα CTCs και στο πλάσμα ctDNA ασθενών με καρκίνο μαστού

Επιπλέον, επιγενετικοί μηχανισμοί, όπως η DNA μεθυλίωση του ESR1, οδηγούν στην αποσιώπηση του γονιδίου και κατά συνέπεια στη μειωμένη έκφρασή του με αποτέλεσμα να συνεισφέρουν στη χειρότερη πρόγνωση των ασθενών [5]. Η ερευνητική ομάδα του ACTC lab, ΕΚΠΑ, ήταν η πρώτη που απέδειξε ότι η DNA μεθυλίωση του ESR1 σχετίζεται με μη ανταπόκριση σε ορμονοθεραπεία ασθενών με μεταστατικό καρκίνο μαστού μέσω μιας ευαίσθητης μεθοδολογίας methylation specific PCR (MSP) που αναπτύχθηκε και επικυρώθηκε για αυτό το σκοπό [6].

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Brett JO, Spring LM, Bardia A, Wander SA. ESR1 mutation as an emerging clinical biomarker in metastatic hormone receptor-positive breast cancer. Breast Cancer Res. 2021 Aug 15;23(1):85. doi: 10.1186/ s13058-021-01462-3.
  2. Carausu M, Bidard FC, Callens C, Melaabi S, Jeannot E, Pierga JY, Cabel L. ESR1 mutations: a new biomarker in breast cancer. Expert Rev Mol Diagn. 2019 Jul;19(7):599-611. doi: 10.1080/14737159.2019.1631799.
  3. Jeannot E, Darrigues L, Michel M, Stern MH, Pierga JY, et al. A single droplet digital PCR for ESR1 activating mutations detection in plasma. Oncogene. 2020 Apr;39(14):2987-2995. doi: 10.1038/s41388-020-1174-y. Epub 2020 Feb 10. PMID: 32042112.
  4. Stergiopoulou D, Markou A, Tzanikou E, Ladas I, Makrigiorgos GM, Georgoulias V, Lianidou E. ESR1 NAPA Assay: Development and Analytical Validation of a Highly Sensitive and Specific Blood-Based Assay for the Detection of ESR1 Mutations in Liquid Biopsies. Cancers (Basel). 2021 Feb 1;13(3):556. doi: 10.3390/cancers13030556.
  5. Sukocheva OA, Lukina E, Friedemann M, Menschikowski M, Hagelgans A, Aliev G. The crucial role of epigenetic regulation in breast cancer anti-estrogen resistance: Current findings and future perspectives. Semin Cancer Biol. 2022 Jul;82:35-59. doi: 10.1016/j. semcancer.2020.12.004.
  6. Mastoraki S, Strati A, Tzanikou E, Chimonidou M, Politaki E, Voutsina A, Psyrri A, Georgoulias V, Lianidou E. ESR1 Methylation: A Liquid Biopsy-Based Epigenetic Assay for the Follow-up of Patients with Metastatic Breast Cancer Receiving Endocrine Treatment. Clin Cancer Res. 2018 Mar 15;24(6):1500-1510. doi: 10.1158/1078-0432.CCR-17-1181.

 

 

2. Μεταστατικός καρκίνος προστάτη

2.1 Ανίχνευση και καταμέτρηση CTCs με το σύστημα CellSearch® (Menarini Silicon Biosystems, Italy - IVD, FDA-cleared assay)

 

Η προγνωστική αξία της καταμέτρησης των CTCs με το σύστημα CellSearch® στον προχωρημένο καρκίνο του προστάτη και κυρίως στον μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο του προστάτη (mCRPC) έχει αποδειχθεί μέσα από πολλές κλινικές μελέτες φάσης ΙΙ και ΙΙΙ [1–3]. Η οριακή τιμή ≥5 CTCs/ 7.5 mL ολικού αίματος έχει συσχετιστεί σημαντικά με μικρότερη συνολική επιβίωση των ασθενών αυτών. Ο αριθμός των CTCs έχει χαρακτηριστεί ως ο ισχυρότερος ανεξάρτητος προβλεπτικός δείκτης του OS όταν εκτιμάται πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από χημειοθεραπεία στον CRPC και αυτή η συσχέτιση ήταν ευδιάκριτη ανεξαρτήτως γραμμής θεραπείας (Σχήμα) [4]. Πολύ σημαντικό εύρημα ήταν ότι ο αριθμός των CTCs αποδείχθηκε καλύτερος προβλεπτικός δείκτης από τη μείωση των επιπέδων PSA σε σχέση με την ανταπόκριση στη θεραπεία (Σχήμα) [4].

Επίσης, μέσα από διάφορες μικρότερες μελέτες έχει αποδειχθεί η κλινική σημασία της καταμέτρησης των CTCs κατά τη διάρκεια της θεραπείας ασθενών με mCRPC με docetaxel όπου η μείωση των επιπέδων των CTCs αποτελεί θετικό προγνωστικό παράγοντα για τους ασθενείς αυτούς [5], ενώ αντίστοιχα σε μια ομάδα ασθενών που βρίσκονταν υπό θεραπεία με abiraterone ή χημειοθεραπεία η αύξηση των CTCs 12 εβδομάδες μετά την έναρξη των θεραπειών συσχετίστηκε με χειρότερη ολική επιβίωση [6]. Το σύστημα CellSearch® CTC τεστ αποτελεί την πρώτη και μοναδική κλινικά επικυρωμένη μεθοδολογία που έχει λάβει έγκριση από τον FDA για την καταμέτρηση των CTCs σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο προστάτη με σκοπό την έγκαιρη πρόγνωση των ασθενών σε συνάρτηση με τις κλασικές μεθόδους απεικόνισης [7].

*Το εργαστήριο έχει διαπιστευθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ) κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189:2012 για τη διενέργεια της συγκεκριμένης εξέτασης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Scher HI, Jia X, de Bono JS, et al. Circulating tumour cells as prognostic markers in progressive, castration-resistant prostate cancer: a reanalysis of IMMC38 trial data. Lancet Oncol. 2009 Mar;10(3):233-9. doi: 10.1016/ S1470-2045(08)70340-1.
  2. Scher HI, Armstrong AJ, Schonhoft JD, Gill A, Zhao JL, Barnett E, Carbone E, Lu J, Antonarakis ES, et al. Development and validation of circulating tumour cell enumeration (Epic Sciences) as a prognostic biomarker in men with metastatic castration-resistant prostate cancer. Eur J Cancer. 2021 Jun;150:83-94. doi: 10.1016/j.ejca.2021.02.042.
  3. Goldkorn A, Tangen C, Plets M, et al. Baseline Circulating Tumor Cell Count as a Prognostic Marker of PSA Response and Disease Progression in Metastatic Castrate-Sensitive Prostate Cancer (SWOG S1216). Clin Cancer Res. 2021 Apr 1;27(7):1967-1973. doi: 10.1158/1078-0432.CCR-20-3587.
  4. de Bono JS, Scher HI, Montgomery RB, et al. Circulating tumor cells predict survival benefit from treatment in metastatic castration-resistant prostate cancer. Clin Cancer Res. 2008 Oct 1;14(19):6302-9. doi: 10.1158/1078-0432. CCR-08-0872.
  5. Lozano R, Lorente D, Aragon IM, et al. Value of Early Circulating Tumor Cells Dynamics to Estimate Docetaxel Benefit in Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer (mCRPC) Patients. Cancers (Basel). 2021 May 12;13(10):2334. doi: 10.3390/cancers13102334.
  6. Lorente D, Olmos D, Mateo J, Dolling D, et al. Circulating tumour cell increase as a biomarker of disease progression in metastatic castrationresistant prostate cancer patients with low baseline CTC counts. Ann Oncol. 2018 Jul 1;29(7):1554-1560. doi: 10.1093/annonc/mdy172.
  7. https://www.cellsearchctc.com/about-cellsearch/how-cellsearch-ctc-test-works

 

 

2.2 Ανίχνευση της έκφρασης του υποδοχέα των ανδρογόνων (ΑR) και του εναλλακτικού μετάγραφου AR-V7 σε CTCs ασθενών με μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο προστάτη

 

Η έκφραση του υποδοχέα των ανδρογόνων (Androgen Receptor, ΑR) παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και εξέλιξη του καρκίνου του προστάτη [1]. Ειδικότερα, η έκφραση του εναλλακτικού μετάγραφου AR-V7 στα CTCs αποτελεί έναν σημαντικό προβλεπτικό βιοδείκτη για την επιλογή θεραπείας στον μεταστατικό ευνουχοάντοχο καρκίνο προστάτη (mCRPC) καθώς εμπλέκεται στο μηχανισμό αντίστασης στις θεραπείες (enzalutamide, abiraterone) έναντι του AR [2-4]. Πιο συγκεκριμένα, ασθενείς που βρίσκονταν υπό θεραπεία με enzalutamide ή abiraterone και είχαν AR-V7(+) CTCs παρουσίασαν τη χειρότερη πρόγνωση (Σχήμα) [3].

Σε μια πρόσφατη μελέτη, αποδείχθηκε η κλινική χρησιμότητα της ανίχνευσης του AR-V7 στα CTCs κατά τη θεραπευτική επιλογή των ογκολόγων για την αντιμετώπιση των ασθενών με προχωρημένο mCRPC με χορήγηση 2ης ή παραπάνω γραμμής θεραπείας. Οι ασθενείς με AR-V7(+) CTCs που τους χορηγήθηκαν ταξάνες παρουσίασαν καλύτερη ολική επιβίωση σε σχέση με αυτούς που έλαβαν θεραπεία με αναστολείς του ανδρογονικού υποδοχέα [5].

Η συγκεκριμένη εξέταση αφορά στην ανίχνευση της mRNA έκφρασης του ΑR και των εναλλακτικών του μεταγράφων (AR-FL, AR-V7, AR567es) σε CTCs και πραγματοποιείται με μια εξαιρετικά ευαίσθητη και ειδική μέθοδο πολλαπλής ποσοτικής RT-qPCR (multiplex RT-qPCR) που έχει αναπτυχθεί και επικυρωθεί από την ερευνητική ομάδα του εργαστηρίου ACTC lab, ΕΚΠΑ [6].

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Antonarakis ES, Lu C, Wang H, Luber B, et al. AR-V7 and resistance to enzalutamide and abiraterone in prostate cancer. N Engl J Med. 2014 Sep 11;371(11):1028-38. doi: 10.1056/NEJMoa1315815.
  2. Scher HI, Graf RP, Schreiber NA, et al. Assessment of the Validity of Nuclear-Localized Androgen Receptor Splice Variant 7 in Circulating Tumor Cells as a Predictive Biomarker for Castration-Resistant Prostate Cancer. JAMA Oncol. 2018 Sep 1;4(9):1179-1186. doi: 10.1001/ jamaoncol.2018.1621.
  3. Antonarakis ES, Lu C, Luber B, Wang H, et al. Clinical Significance of Androgen Receptor Splice Variant-7 mRNA Detection in Circulating Tumor Cells of Men With Metastatic Castration-Resistant Prostate Cancer Treated With First- and Second-Line Abiraterone and Enzalutamide. J Clin Oncol. 2017 Jul 1;35(19):2149-2156. doi: 10.1200/ JCO.2016.70.1961.
  4. Watson PA, Arora VK, S.C. Emerging mechanisms of resistance to androgen receptor inhibitors in prostate cancer. Nat. Rev. Cancer2015, 15, 701–11, doi:10.1038/nrc4016.
  5. Graf RP, Hullings M, Barnett ES, Carbone E, Dittamore R, Scher HI. Clinical Utility of the Nuclear-localized AR-V7 Biomarker in Circulating Tumor Cells in Improving Physician Treatment Choice in Castrationresistant Prostate Cancer. Eur Urol. 2020 Feb;77(2):170-177. doi: 10.1016/j. eururo.2019.08.020.
  6. Strati A , Zavridou M , Bournakis E , Mastoraki S , Lianidou E . Expression pattern of androgen receptors, AR-V7 and AR-567es, in circulating tumor cells and paired plasma-derived extracellular vesicles in metastatic castration resistant prostate cancer. Analyst. 2019 Nov 4;144(22):6671-6680. doi: 10.1039/c9an00999j.

 

 

3. Καρκίνος παχέος εντέρου

3.1 Ανίχνευση και καταμέτρηση CTCs με το σύστημα CellSearch® (Menarini Silicon Biosystems, Italy - IVD, FDA-cleared assay)

 

Σε μια πολυκεντρική μελέτη προοπτικής όπου πραγματοποιήθηκε καταμέτρηση των CTCs σε 430 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του παχέος εντέρου-ορθού (mCRC) πριν τη θεραπεία 1ης, 2ης, ή 3ης γραμμής με το σύστημα CellSearch® αποδείχθηκε ότι τα CTCs με οριακή τιμή ≥3 CTCs/ 7.5 mL ολικού αίματος αποτελούν ανεξάρτητο προβλεπτικό δείκτη για το PFS και OS των ασθενών αυτών και θα μπορούσε να αποτελέσει συμπληρωματική πληροφορία στις απεικονιστικές εξετάσεις για την πρόγνωση των ασθενών και την ανταπόκρισή τους σε θεραπεία (Σχήμα) [1]. Σε αυτά τα πολύ σημαντικά αποτελέσματα βασίστηκε η έγκριση από τον FDA, ενώ αργότερα ακολούθησαν και άλλες επιμέρους μελέτες που επιβεβαίωσαν την προγνωστική αξία των CTCs σε σχέση με το PFS και OS των ασθενών με mCRC [2,3].

Το CellSearch® CTC τεστ αποτελεί τη πρώτη και μοναδική κλινικά επικυρωμένη μεθοδολογία που έχει λάβει έγκριση από τον FDA για την καταμέτρηση των CTCs σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παχέος εντέρου με σκοπό την έγκαιρη πρόγνωση των ασθενών σε συνάρτηση με τις κλασικές μεθόδους απεικόνισης [4].

*Το εργαστήριο έχει διαπιστευθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ) κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189:2012 για τη διενέργεια της συγκεκριμένης εξέτασης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Cohen SJ, Punt CJ, Iannotti N, Saidman BH, et al. Relationship of circulating tumor cells to tumor response, progression-free survival, and overall survival in patients with metastatic colorectal cancer. J Clin Oncol. 2008 Jul 1;26(19):3213-21. doi: 10.1200/JCO.2007.15.8923.
  2. Krebs MG, Renehan AG, Backen A, et al. Circulating Tumor Cell Enumeration in a Phase II Trial of a Four-Drug Regimen in Advanced Colorectal Cancer. Clin Colorectal Cancer. 2015 Jun;14(2):115-22.e1-2. doi: 10.1016/j.clcc.2014.12.006.
  3. Huang X, Gao P, Song Y, Sun J, Chen X, Zhao J, Xu H, Wang Z. Metaanalysis of the prognostic value of circulating tumor cells detected with the CellSearch System in colorectal cancer. BMC Cancer. 2015 Mar 30;15:202. doi: 10.1186/s12885-015-1218-9.
  4. https://www.cellsearchctc.com/about-cellsearch/how-cellsearch-ctc-test-works

 

 

3.2 Ανίχνευση της DNA μεθυλίωσης του γονιδίου SEPT9 στο πλάσμα ctDNA για τον προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου με το τεστ EpiproColon® (Epigenomics Inc., Germany)

 

Σύμφωνα με πρόσφατα στατιστικά δεδομένα, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί τον τρίτο σε συχνότητα τύπο καρκίνου και τον δεύτερο τύπο ως αιτία θανάτου από καρκίνο, παγκοσμίως [1]. Εκτός από την καθιερωμένη μέθοδο ελέγχου (κολονοσκόπηση), μελέτες έχουν αποδείξει τη χρησιμότητα μη επεμβατικών αναλύσεων υγρής βιοψίας [2–5]. Πιο συγκεκριμένα, έχει βρεθεί ότι η μεθυλίωση του SEPT9 σε καρκινικούς ιστούς παχέος εντέρου δεν εντοπίζεται σε φυσιολογικά δείγματα βλεννογόνου του εντέρου, ενώ η ανίχνευση της μεθυλίωσης στο πλάσμα αποτελεί προγνωστικό δείκτη για την εμφάνιση καρκίνου του παχέος εντέρου [2–4].

Το EpiproColon® τεστ (Epigenomics Inc., Germany) είναι ένα CE-IVD real-time PCR τεστ για την ποιοτική ανίχνευση της DNA μεθυλίωσης του SEPT9 και αποτελεί το πρώτο τεστ υγρής βιοψίας που έχει λάβει έγκριση από τον FDA για τον προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του παχέος εντέρου [5]. Το συγκεκριμένο τεστ ενδείκνυται για τον έλεγχο ατόμων ≥50 ετών, ως συμπληρωματικό εργαλείο στις συνήθεις ιατρικές πρακτικές που ορίζονται από τις κατευθυντήριες γραμμές. Ασθενείς με θετικό τεστ υγρής βιοψίας προτείνεται να παραπέμπονται σε διαγνωστική κολονοσκόπηση [6]

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018 Nov;68(6):394-424. doi: 10.3322/caac.21492.
  2. Johnson DA, Barclay RL, Mergener K, Weiss G, König T, Beck J, Potter NT. Plasma Septin9 versus fecal immunochemical testing for colorectal cancer screening: a prospective multicenter study. PLoS One. 2014 Jun 5;9(6):e98238. doi: 10.1371/journal.pone.0098238.
  3. deVos T, Tetzner R, Model F, Weiss G, et al. Circulating methylated SEPT9 DNA in plasma is a biomarker for colorectal cancer. Clin Chem. 2009 Jul;55(7):1337-46. doi: 10.1373/clinchem.2008.115808.
  4. Warren JD, Xiong W, Bunker AM, et al. Septin 9 methylated DNA is a sensitive and specific blood test for colorectal cancer. BMC Med. 2011 Dec 14;9:133. doi: 10.1186/1741-7015-9-133.
  5. Potter NT, Hurban P, White MN, Whitlock KD, et al. Validation of a realtime PCR-based qualitative assay for the detection of methylated SEPT9 DNA in human plasma. Clin Chem. 2014 Sep;60(9):1183-91. doi: 10.1373/ clinchem.2013.221044.
  6. https://www.epiprocolon.com/wp-content/uploads/sites/3/2017/06/MKT_0025_Lab_messaging_and_brochure_rev6.pdf

 

 

4. Μεταστατικός μη μικροκυτταρικός καρκίνος του πνεύμονα (NSCLC)

4.1 Ανίχνευση μεταλλάξεων του γονιδίου EGFR στο πλάσμα ctDNA ασθενών με μεταστατικό NSCLC με το cobas® EGFR Mutation Test v2 (Roche Molecular Systems, Inc.)

 

Η στοχευμένη θεραπεία με αναστολείς τυροσινικής κινάσης του υποδοχέα του γονιδίου EGFR (EGFR TKIs) σε ασθενείς με μεταστατικό NSCLC αποτελεί αποδεδειγμένα, μέσα από διάφορες κλινικές μελέτες, μια σημαντική θεραπευτική επιλογή για αυτή την ομάδα ασθενών, με κλινικό όφελος, σε σύγκριση με τους ασθενείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπεία [1–3]. Οι πιο συχνές μεταλλάξεις του γονιδίου EGFR περιλαμβάνουν ελλείψεις στο εξώνιο 19 καθώς και τη μετάλλαξη L858R του εξωνίου 21 [4]. Σημαντικό ρόλο στην παρακολούθηση των ασθενών με προχωρημένο NSCLC διαδραματίζει και η μετάλλαξη Τ790Μ στο εξώνιο 20 που αποτελεί την πιο συχνή μετάλλαξη αντίστασης κατά τη θεραπεία με EGFR TKIs 1ης ή 2ης γενιάς [5]. Οι ασθενείς που φέρουν τη μετάλλαξη T790M επωφελούνται από τη 2ης γραμμής θεραπεία με osimertinib, ενώ πλέον το osimertinib χορηγείται και σε ασθενείς με EGFR μεταλλάξεις σαν 1ης γραμμής θεραπεία [6], καθώς και σε ασθενείς σταδίου ΙΒ-ΙΙΙΑ μετά από χειρουργείο [7].

Το cobas® EGFR Mutation Test v2 (Roche Molecular Systems, Inc.) είναι μια real-time PCR ανάλυση, που ανιχνεύει την παρουσία 42 μεταλλάξεων του γονιδίου EGFR, όπως μεταλλάξεις αντικατάστασης G719X στο εξώνιο 18, μεταλλάξεων έλλειψης στο εξώνιο 19, μεταλλάξεων αντικατάστασης T790M και S768I στο εξώνιο 20, μεταλλάξεων ένθεσης στο εξώνιο 20 και μεταλλάξεων αντικατάστασης L858R και L861Q στο εξώνιο 21 [8]. Αποτελεί το πρώτο IVD τεστ υγρής βιοψίας σε πλάσμα που έχει λάβει έγκριση από τον FDA και χρησιμοποιείται ως συνοδή διαγνωστική εξέταση για τα EGFR TKIs: TARCEVA® (erlotinib), TAGRISSO® (osimertinib) και IRESSA® (gefitinib) [8].

Επιπλέον, το τεστ περιλαμβάνει μια ημιποσοτική μέτρηση των μεταλλάξεων του γονιδίου EGFR που εκφράζεται μέσω του ημιποσοτικού δείκτη SQI. Αυτός ο δείκτης συσχετίζεται με την ποσότητα μεταλλαγμένου cfDNA στόχου στο πλάσμα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον προσδιορισμό αλλαγών στο φορτίο του μεταλλαγμένου cfDNA στόχου κατά την παρακολούθηση ενός ασθενούς στην πάροδο του χρόνου ως ένδειξη της ανταπόκρισης στη θεραπεία [8].

*Το εργαστήριο έχει διαπιστευθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ) κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189:2012 για τη διενέργεια της συγκεκριμένης εξέτασης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Yang JC, Wu YL, Schuler M, Sebastian M, et al. Afatinib versus cisplatinbased chemotherapy for EGFR mutation-positive lung adenocarcinoma (LUX-Lung 3 and LUX-Lung 6): analysis of overall survival data from two randomised, phase 3 trials. Lancet Oncol. 2015 Feb;16(2):141-51. doi: 10.1016/S1470-2045(14)71173-8.
  2. Papadimitrakopoulou VA, Mok TS, Han JY, Ahn MJ, Delmonte A, Ramalingam SS, et al. Osimertinib versus platinum-pemetrexed for patients with EGFR T790M advanced NSCLC and progression on a prior EGFR-tyrosine kinase inhibitor: AURA3 overall survival analysis. Ann Oncol. 2020 Nov;31(11):1536-1544. doi: 10.1016/j.annonc.2020.08.2100.
  3. Rosell R, Carcereny E, Gervais R, Vergnenegre A, Massuti B, Felip E, Palmero R, Garcia-Gomez R, Pallares C, Sanchez JM, et al. Erlotinib versus standard chemotherapy as first-line treatment for European patients with advanced EGFR mutation-positive non-small-cell lung cancer (EURTAC): a multicentre, open-label, randomised phase 3 trial. Lancet Oncol. 2012 Mar;13(3):239-46. doi: 10.1016/S1470-2045(11)70393-X.
  4. Jänne PA, Engelman JA, Johnson BE. Epidermal growth factor receptor mutations in non-small-cell lung cancer: implications for treatment and tumor biology. J Clin Oncol. 2005 May 10;23(14):3227- 34. doi: 10.1200/JCO.2005.09.985.
  5. Oxnard GR, Thress KS, Alden RS, Lawrance R, Paweletz CP, et al. Association Between Plasma Genotyping and Outcomes of Treatment With Osimertinib (AZD9291) in Advanced Non-Small-Cell Lung Cancer. J Clin Oncol. 2016 Oct 1;34(28):3375-82. doi: 10.1200/JCO.2016.66.7162.
  6. Soria JC, Ohe Y, Vansteenkiste J, Reungwetwattana T, et al. FLAURA Investigators. Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced Non-Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2018 Jan 11;378(2):113-125. doi: 10.1056/NEJMoa1713137.
  7. Wu YL, Tsuboi M, He J, John T, Grohe C, Majem M, Goldman JW, et al. ADAURA Investigators. Osimertinib in Resected EGFR-Mutated Non-Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2020 Oct 29;383(18):1711- 1723. doi: 10.1056/NEJMoa2027071.
  8. https://diagnostics.roche.com/global/en/products/params/cobasegfr- mutation-test-v2.html

 

 

4.2 Ανίχνευση της μετάλλαξης p.G12C του γονιδίου KRAS στο πλάσμα ctDNA ασθενών με μεταστατικό NSCLC

 

Πρόσφατα, ο FDA ενέκρινε τη χορήγηση του sotorasib (Lumakras, Amgen) για τη θεραπεία ασθενών με προχωρημένο NSCLC που φέρουν τη μετάλλαξη KRAS G12C μετά από τουλάχιστον μία προηγούμενη σειρά συστηματικής θεραπείας [1]. Η έγκριση βασίστηκε στα αποτελέσματα της κλινικής μελέτης φάσης ΙΙ, CodeBreak 100 , όπου το sotorasib έδειξε ποσοστό αντικειμενικής ανταπόκρισης 37,1% (95% CI: 28,6-46,2) και διάρκεια ανταπόκρισης 11,1 μήνες [2,3]. Πολύ σημαντικό εύρημα αποτέλεσε η ανίχνευση της μετάλλαξης στα αντίστοιχα δείγματα cfDNA πλάσματος των ασθενών με υψηλή συσχέτιση με τα αποτελέσματα του ιστού αποδεικνύοντας ότι το πλάσμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί αξιόπιστα για την ταυτοποίηση ασθενών με NSCLC που μπορούν να επωφεληθούν από το sotorasib [3,4].

Το εργαστήριο ACTC lab, ΕΚΠΑ, χρησιμοποιεί την υπερευαίσθητη τεχνολογία της ψηφιακής PCR (droplet digital PCR, ddPCR) για την ανίχνευση και τον ποσοτικό προσδιορισμό της μετάλλαξης KRAS p.G12C με το σύστημα Droplet Digital PCR (QX200™ Droplet Digital™ PCR System, Biorad) με σκοπό την παρακολούθηση των ασθενών κατά τη διάρκεια θεραπείας με sotorasib.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. https://www.fda.gov/drugs/resources-information-approved-drugs/ fda-grants-accelerated-approval-sotorasib-kras-g12c-mutated-nsclc
  2. Hong DS, Fakih MG, Strickler JH, Desai J, Durm GA, Shapiro GI, et al. KRAS G12C Inhibition with Sotorasib in Advanced Solid Tumors. N. Engl. J. Med. 2021, 383, 1207–1217, doi:10.1056/NEJMoa1917239.KRAS
  3. Skoulidis F, Li BT, Dy GK, Price TJ, Falchook GS, Wolf J, Italiano A, Schuler M, Borghaei H, Barlesi F, Kato T, Curioni-Fontecedro A, Sacher A, Spira A, Ramalingam SS, et al. Sotorasib for Lung Cancers with KRAS p.G12C Mutation. N Engl J Med. 2021 Jun 24;384(25):2371-2381. doi: 10.1056/NEJMoa2103695
  4. Bauml JM, Li BT, Velcheti V, Govindan R, Curioni-Fontecedro A, Dooms C, Takahashi T, Duda AW, Odegaard JI, Cruz-Guilloty F, Jin L, Zhang Y, Anderson A, Skoulidis F. Clinical validation of Guardant360 CDx as a blood-based companion diagnostic for sotorasib. Lung Cancer. 2022 Apr;166:270-278. doi: 10.1016/j.lungcan.2021.10.007

 

 

5. Υγρή βιοψία και ανοσοθεραπεία

5.1 Ανίχνευση της έκφρασης του PD-L1 σε CTCs με RT-qPCR

 

Μια από τις σημαντικότερες θεραπευτικές προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση διαφόρων τύπων καρκίνου είναι η στόχευση του σηματοδοτικού μονοπατιού PD-1/PD-L1 με τη χορήγηση ανοσοθεραπειών [1]. Αρκετοί αναστολείς σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού που έχουν ως στόχο την αύξηση της ανοσολογικής απόκρισης έναντι των καρκινικών κυττάρων έχουν ήδη λάβει έγκριση από τον FDA [2]. Έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας αλλά δεν επωφελούνται τελικά όλοι οι ασθενείς. Ένας σημαντικός βιοδείκτης που υποδεικνύει τους ασθενείς που ανταποκρίνονται στην ανοσοθεραπεία είναι η έκφραση του PD-L1 στον όγκο [3]. Διάφορες κλινικές μελέτες έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητα της ανοσοθεραπείας σε ασθενείς οι οποίοι επιλέγονται βάσει της έκφρασης του PD-L1 για διάφορους τύπους καρκίνου [4-7].

Πρόσφατα, μέσα από διάφορες μελέτες έχει συσχετιστεί η έκφραση του PD-L1 στα CTCs ασθενών με κακή πρόγνωση για διάφορους τύπους καρκίνου [8] υπογραμμίζοντας την υπόθεση ότι τα PD-L1(+) CTCs συμμετέχουν στον μηχανισμό ανοσοδιαφυγής του όγκου [9]. Η υγρή βιοψία προσφέρει τη δυνατότητα για συστηματική παρακολούθηση των ασθενών που βρίσκονται υπό ανοσοθεραπεία και την έγκαιρη ανίχνευση της ανταπόκρισης ή μη σε αυτή [9].

Η ανίχνευση της σχετικής έκφρασης mRNA του γονιδίου PD-L1 σε CTCs ασθενών με καρκίνο πραγματοποιείται με χρήση του CE-IVD Oncolipsy PD-L1 kit (Pharmassist Ltd), η ανάπτυξη του οποίου έχει βασιστεί σε in-house μεθοδολογία real-time PCR της ερευνητικής ομάδας του ACTC lab, ΕΚΠΑ [10, 11].

*Το εργαστήριο έχει διαπιστευθεί από τον Εθνικό Οργανισμό Διαπίστευσης (Ε.ΣΥ.Δ) κατά ΕΛΟΤ ΕΝ ISO 15189:2012 για τη διενέργεια της συγκεκριμένης εξέτασης.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

  1. Boussiotis VA. Molecular and Biochemical Aspects of the PD-1 Checkpoint Pathway. N Engl J Med. 2016 Nov 3;375(18):1767-1778. doi: 10.1056/NEJMra1514296.
  2. Twomey JD, Zhang B. Cancer Immunotherapy Update: FDA-Approved Checkpoint Inhibitors and Companion Diagnostics. AAPS J. 2021 Mar 7;23(2):39. doi: 10.1208/s12248-021-00574-0.
  3. Shiravand Y, Khodadadi F, Kashani SMA, Hosseini-Fard SR, Hosseini S, Sadeghirad H, Ladwa R, O’Byrne K, Kulasinghe A. Immune Checkpoint Inhibitors in Cancer Therapy. Curr Oncol. 2022 Apr 24;29(5):3044-3060. doi: 10.3390/curroncol29050247. PMID: 35621637; PMCID: PMC9139602.
  4. Reck M, Rodríguez-Abreu D, Robinson AG, Hui R, Csőszi T, Fülöp A, et al; KEYNOTE-024 Investigators. Pembrolizumab versus Chemotherapy for PD-L1-Positive Non-Small-Cell Lung Cancer. N Engl J Med. 2016 Nov 10;375(19):1823-1833. doi: 10.1056/NEJMoa1606774.
  5. Hodi FS, Chiarion-Sileni V, Gonzalez R, Grob JJ, et al. Nivolumab plus ipilimumab or nivolumab alone versus ipilimumab alone in advanced melanoma (CheckMate 067): 4-year outcomes of a multicentre, randomised, phase 3 trial. Lancet Oncol. 2018 Nov;19(11):1480-1492. doi: 10.1016/S1470-2045(18)30700-9. Epub 2018 Oct 22. Erratum in: Lancet Oncol. 2018 Dec;19(12):e668.
  6. Burtness B, Harrington KJ, Greil R, Soulières D, Tahara M, de Castro G Jr, Psyrri A, et al; KEYNOTE-048 Investigators. Pembrolizumab alone or with chemotherapy versus cetuximab with chemotherapy for recurrent or metastatic squamous cell carcinoma of the head and neck (KEYNOTE-048): a randomised, open-label, phase 3 study. Lancet. 2019 Nov 23;394(10212):1915-1928. doi: 10.1016/ S0140-6736(19)32591-7.
  7. Leighl NB, Hellmann MD, Hui R, Carcereny E, Felip E, Ahn MJ, et al. Pembrolizumab in patients with advanced non-small-cell lung cancer (KEYNOTE-001): 3-year results from an open-label, phase 1 study. Lancet Respir Med. 2019 Apr;7(4):347-357. doi: 10.1016/S2213- 2600(18)30500-9. Epub 2019 Mar 12. PMID: 30876831.
  8. Kong D, Zhang W, Yang Z, Li G, Cheng S, Zhang K, Feng L. Correlation between PD-L1 expression ON CTCs and prognosis of patients with cancer: a systematic review and meta-analysis. Oncoimmunology. 2021 Jun 21;10(1):1938476. doi: 10.1080/2162402X.2021.1938476.
  9. Wang X, Sun Q, Liu Q, Wang C, Yao R, Wang Y. CTC immune escape mediated by PD-L1. Med Hypotheses. 2016 Aug;93:138-9. doi: 10.1016/j.mehy.2016.05.022.
  10. Strati A, Koutsodontis G, Papaxoinis G, Angelidis I, Zavridou M, Economopoulou P, Kotsantis I, Avgeris M, Mazel M, Perisanidis C, Sasaki C, Alix-Panabières C, Lianidou E, Psyrri A. Prognostic significance of PD-L1 expression on circulating tumor cells in patients with head and neck squamous cell carcinoma. Ann Oncol. 2017 Aug 1;28(8):1923-1933. doi: 10.1093/annonc/mdx206.
  11. Strati A, Zavridou M, Economopoulou P, Gkolfinopoulos S, Psyrri A, Lianidou E. Development and Analytical Validation of a Reverse Transcription Droplet Digital PCR (RT-ddPCR) Assay for PD-L1 Transcripts in Circulating Tumor Cells. Clin Chem. 2021 Mar 31;67(4):642-652. doi: 10.1093/clinchem/hvaa321..

 

 

ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΕΣ - ΒΙΟΧΗΜΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Οι μετρήσεις των ανωτέρω καρκινικών δεικτών πραγματοποιούνται αξιόπιστα, με τριακονταετή πείρα και υπερσύγχρονο βιοτεχνολογικό εξοπλισμό, διαπιστευμένο κατά ΕΛΟΤ EN ISO 15189 (αριθμός πιστοποιητικού 888). Η υψηλή τεχνολογία αυτοματοποίησης επιτρέπει την ταχεία και ποιοτική εκτέλεση μεγάλου αριθμού εξετάσεων, με το μεγαλύτερο μέρος των απαντήσεων να δίδονται αυθημερόν. Ως προς το προαναλυτικό στάδιο, αξίζει να σημειωθεί ότι οι αιμοληψίες διενεργούνται από έμπειρες ομάδες άρτια εκπαιδευμένων αιμοληπτών. Η ετικετοποίηση (labelling) των δειγμάτων πραγματοποιείται αμέσως μετά την συλλογή τους στο αιμοληπτήριο, με την χρήση των πλέον ενημερωμένων λογισμικών, ώστε να καταχωρούνται αυτόματα στα bar codes όλες οι πληροφορίες της κάθε εξέτασης, μηδενίζοντας τα σφάλματα ταυτοποίησης και τις άσκοπες επαναλήψεις της δειγματοληψίας. Οι αναλύσεις επιβλέπονται από ομάδα επιστημόνων (Βιολόγων-Βιοχημικών) απόλυτα εξειδικευμένων στον ποιοτικό έλεγχο. Τα αποτελέσματα ελέγχονται με βάση το ιστορικό του κάθε εξεταζόμενου από τους έμπειρους εργαστηριακούς ιατρούς του Βιότυπου, πάντοτε υπό την επίβλεψη του Διευθυντή του κέντρου, κου. Γεωργίου Χρονά, Στρατιωτικού Ιατρού, Βιοπαθολόγου. Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι σύμφωνα επίσης με τις οδηγίες του ISO, τηρούνται τα αρχεία PACS, προκειμένου ο κλινικός ιατρός να έχει στην διάθεσή του το ιστορικό παρακολούθησης των τιμών μιας συγκεκριμένης εξέτασης σε βάθος αρκετών ετών, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

 

Πραγματοποιούνται οι κάτωθι εξετάσεις καρκινικών δεικτών:

  • Καρκινοεμβρυικό Αντιγόνο (CEA)
  • Α-Φετοπρωτεϊνη (AFP)
  • Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο (PSA)
  • Το Υδατανθρακικό αντιγόνο (CA 19-9)
  • Καρκινικό Αντιγόνο 125 (CA-125)
  • Καρκινικό αντιγόνο 15-3 (CA 15-3)
  • Mammary Serum Antigen (MSA)
  • Χοριακή Γοναδοτροπίνη (HCG)
  • CA-50
  • CYFRA 21-1
  • Neuron Specific Enolase (NSE)
  • Καλσιτονίνη (CT)
  • Β2-μικροσφαιρίνη
  • CA 72-4
  • Αντιγόνο καρκινώματος από πλακώδες επιθήλιο (SCC)

 

 

GDPR & Cookies

Μάθετε πως ο ΒΙΟΤΥΠΟΣ εναρμονίζεται με τον GDPR και το πως επεξεργάζεται τα προσωπικά σας δεδομένα. Δείτε περισσότερα πατώντας εδώ.

Πατώντας Αποδοχή συμφωνείτε με τους όρους μας.